ISTORIJSKO MESTO ORAŠAC
Fond "Prvi srpski ustanak", Venac slobode 14, Arandjelovac, tel. 034/ 725-546

Znamenito mesto Orašac, na 6km od Arandjelovca, smatra se kolevkom moderne srpske državnosti. U tom šumadijskom selu daleke 1804. godine na Sretenje Gospodnje 2/15 februara održan je zbor vidjenijih Srba, na kome je dogovoreno da se podigne ustanak protiv vekovne
turske vladavine. Na tom istorijskom skupu Djordje Petrović Karadjordje izabran je za vodju ustanka.

U znak sećanja na ovaj ključni dogadjaj novije srpske istorije uredjen je spomenički kompleks "Prvi srpski ustanak" u kome se nalaze:

SPOMEN- ČESMA se nalazi na lokaciji "Marićevića jaruga" nedaleko od crkve. Podignuta je
1954.god. povodom 150-godišnjice prvog srpskog ustanka. Na središnjem delu ovog memorijala nalaze se tri lučno zasvedene mermerne ploče. Na srednjoj je uklesan tekst:

NA OVOM MESTU 15. FEBRUARA 1804. GODINE PODIGNUT JE PRVI SRPSKI USTANAK

Na levoj i desnoj ploči uklesano je po četiri stiha iz poznate pesme "Početak bune na dahije". Bronzanu ploču sa likom Karadjordja u visokom reljefu, uokvirenim tekstom VERHOVNI VOŽD NARODA SERBSKOG, modelovao je Raja Nikolić, skulptor iz Arandjelovca. Reljef "Zakletva ustanika" Z. Miladinovića i M. Rašića povodom dva veka vostania serbskog postavilo je Zadužbinsko društvo "Prvi srpski ustanak".

CRKVA U ORAŠCU je podignuta u vremenu od 1868. do 1870.god. Izrazitu umetničku vrednost čini ikonostas crkve, koji je slikao Steva Todorović, jedan od najuglednijuh srpskih
umetnika iz druge polovine XIX veka. Ikonostas se sastoji od 24 ikone sa predstavama svetitelja i scenama iz Novog zaveta. Na severnom pilastru ugradjena je spomen-ploča od belog venčačkog mermera posvećena palim u balkanskim ratovima.

SPOMEN ŠKOLA podignuta povodom 130-godišnjice prvog srpskog ustanka ima zanimljivu predistoriju. Uoči prvog svetskog rata 1912.g. NJ.V. Kralj Petar I posetio je istorijski Orašac i obećao seljacima da će umesto spomenika Karadjordju i ustanicima podići spomen školu čim završi zadužbinu na Oplencu. Ono što je obećao Karadjordjev unuk ispunio je sin Kralja Petra Kralj Aleksandar I Karadjordjević. U podizanju tog prelepog zdanja, rad arhitekte Petra Gačića, ulestvovala je cela Kraljevina.

Svečanom osvećenju škole 15. februara 1933. godine koje je u ime Njegove SvetostiPatrijarha Varnave obavio vikarni episkop g. Tihon, prisustvovao je Nj.V. KraljAleksandar I Karadjordjević. Bila je to velika narodna svečanost u slavu velikog vožda i njegovih saboraca.

SPOMENIK KARADJORDJU - Povodom dvestagodišnjice od podizanja prvog srpskog ustanka opština Arandjelovac podigla je spomenik Karadjordju u belom venčačkom mermeru, visine 3.40 m, rad vajara Drinke Radovanović.

Memorijalni spomenički kompleks u Orašcu dopunjava nadgrobno obeležje Teodosija Marićevića, koji je iz dvorišta kuće porodice Anić prenet u crkvenu portu. Od ne manjeg značaja je činjenica da se u selu Orašac nalaze odredjena znamenja iz vremena prvog srpskog ustanka. Reč je o nekoliko starih, i sa stanovišta etnografije veoma vrednih kuća i drugih
objekata koji su zakonom zaštićeni.